Podemos: een ander Europa kan wel; de wording van een nieuw politiek project

4

Europa kraakt in zijn voegen. De kloof tussen noord en zuid wordt steeds groter. Maar de twee zijn van elkaar afhankelijk. Dat noopt tot fundamentele herziening van het Europese politiek-economische project. Aan de zuidflank wordt – tegen de stroom in – keihard gewerkt aan een alternatief: het Spaanse Podemos presenteert een mengsel van links populisme met pleidooien voor radicale democratie en een alternatief financieel-economisch stelsel in Europa. De vraag is of Nederlands links met de mainstream mee blijft dobberen, of ook kiest voor een nieuw Europees politiek project dat het continent naar een volgende fase van het kapitalisme kan helpen.

Vol vrees kijken de gevestigde politieke partijen in Spanje – de regerende conservatieve Partido Popular (PP) en de sociaaldemocratische PSOE – naar de razendsnelle opkomst van de linkse beweging Podemos. Podemos betekent letterlijk ‘Wij kunnen het’. Daarmee trotseert de nieuwe partij de overal in Europa heersende mantra van ‘There Is No Alternative’ voor harde bezuinigingen, flexibilisering van de arbeidsmarkt en privatiseringen in een neoliberaal economisch model.

Vier maanden na de oprichting van Podemos in januari 2014 behaalde de partij al 8% van de Spaanse stemmen bij de Europese verkiezingen. Al een half jaar staat Podemos in de peilingen rond of boven de 20%, net wel of net niet de grootste partij van Spanje. In de recente gemeentelijke stembusgang in mei 2015 werd een coalitie met daarin Podemos de grootste in Barcelona, en een vergelijkbaar samenwerkingsverband haalde slechts één zetel minder dan de grootste partij in Madrid. In beide steden zijn inmiddels hun kandidaten aangetreden als burgemeester. Coalities van aan Podemos gerelateerde lokale initiatieven behaalden overal in het land hoge percentages. Eind dit jaar kiezen de Spanjaarden hun nieuwe nationale regering en parlement.

Hoe de verkiezingen in december ook uitpakken, de alleenheerschappij van PP en PSOE lijkt in Spanje definitief voorbij. De twee partijen wisselden daar stuivertje sinds het herstel van de democratie in 1978. Door Podemos worden ze ironisch aangeduid met de samenvoeging PPSOE, en samen met de financiële en economische elites van Spanje bestempeld als ‘la casta’, de kaste die de politieke macht en de economische opbrengsten verdeelt, zichzelf verrijkt via tal van corruptieschandalen, en gezien wordt als drager en enige profiteur van een failliet economisch model. Die elite is volgens de Podemosanalyse aan de macht sinds in 1978 een overgang naar een democratisch bestel werd onderhandeld met de voorgaande dictatuur; volgens Podemos is dit Moncloa Pact een compromis  waarmee de machtige economische groepen uit de Franco-periode hun belangen veilig wisten te stellen.

Het volledige artikel werd gepubliceerd in de S&D van augustus 2015. Klik hier om het volledige artikel te lezen.

Delen.

Over de auteur

Frans Bieckmann

Frans Bieckmann is directeur en oprichter van online denktank www.thebrokeronline.eu, auteur van boeken, analyses van wetenschappelijke en beleidsdebatten, talloze journalistieke artikelen, achtergrondrapporten en opiniestukken over buitenlands en Europees beleid, globalisering, internationale veiligheid en ontwikkeling, secretaris en schrijver van achtergronddocumenten voor de PvdA-commissie die de buitenlandresolutie ‘Met het gezicht naar de wereld. Nederland en sociaaldemocratische internationale politiek’ opstelde. Functioneert al decennia op het snijvlak van strategisch beleid, politiek en wetenschap; als journalist, schrijver, opiniemaker, evaluator en adviseur van politici en beleidsmakers.

  • Politieke ledenraad

    Piketty is door Podemos aangesteld als adviseur. Zie artikel hierover op http://www.politiekeledenraad.nl/wp-content/uploads/2015/09/adviseur_podemos.pdf

  • Jordy Rutten

    De sympathie waarmee veel sociaaldemocraten over dit ‘pure’ of ‘radicale’ linkse geluid spreken, is natuurlijk ook ietwat eenzijdig. De afkeer van neoliberaal beleid, bezuinigingspolitiek en de vervelende gewoontes van de oude, sociaaldemocratische machtspartijen maken deze nieuwe bewegingen inderdaad interessant en zelfs benijdenswaardig in bepaalde opzichten.

    Maar hun posities op buitenlands beleid verdienen echt meer aandacht. Bewegingen als Syriza en Podemos, maar ook de ‘oudere’ radicaal linkse partijen als Die Linke, zijn vaak enorm Pro-Poetin. Velen binnen deze stroming zijn tegen enig ingrijpen tegen de verschrikkingen van IS, hebben begrip voor de Russische inlijving van de Krim en onderhouden warme banden met terreurnetwerken in het Midden-Oosten.
    Het absolute dieptepunt is hier toch wel het recente succes van Jeremy Corbyn, die zijn anti-Amerikaanse, wereldvreemde en levensgevaarlijke ideeën nu tot in het hart van een van de meest trotse, succesvolle en traditierijke sociaaldemocratische bewegingen van Europa heeft weten te brengen.

    Helaas is de sympathie voor religieus fundamentalisme en autocratische dictators niet beperkt gebleven tot ‘the hard left’. Deze enge, in essentie erg rechtse, opvattingen zijn nu ook aanwezig aan de top van Labour.

    We moeten ons niet laten verblinden en denken dat deze bewegingen linkser of zuiverder zijn dan wij. In essentie voeren zij een enorm reactionair buitenlands beleid.

    • Frans Bieckmann

      Podemos heeft helemaal niets met Poetin. Absoluut niet. Het is ook onzin dat ze tegen ingrijpen zouden zijn tegen IS. Zij hebben, net als ik en heel veel weldenkende mensen gelukkig ook in de sociaaldemocratie, grote twijfels bij de manier waarop er in de afgelopen decennia is ingegrepen (Afghanistan, Irak, Libie), die aan de grondslag heeft gelegen van de ellende waar we nu mee zitten in Syrie en omgeving.
      Het is ook absolute nonsens en gevaarlijke propaganda om te zeggen dat ze banden met terreurnetwerken hebben. Podemos is sterk geinspireerd door de ervaringen in Latijns Amerika met bewegingen die daar gestreden hebben tegen de dictaturen in de jaren 70 en 80, en heeft helemaal niets met IS of wat dan ook.
      De suggestieve berichtgeving in rechtse kranten is flinterdun, ik heb nog geen enkel bewijs gezien voor dit soort verhalen. Ik kan over Corbyn nog niet oordelen maar ik geloof zeker niet alle mediaberichten die daarover worden verspreid. Wat betreft Syriza, daarvan is slechts een heel klein deel (dat daar nu uitgestapt is overigens) te betrappen op enige sympathie voor Rusland, en dan nog puur als middel om de Europese elite te provoceren. Ik praat dat niet goed, het is veel te simpel en een verkeerd signaal, maar het merendeel van Syriza moet daar helemaal niets van hebben, en de sociale bewegingen die hen steunen (vele tienduizenden actieve jonge mensen) al helemaal niet. Geloof niet alles wat je in onze media leest.

  • maurice

    de grootste reden dat de linkse flank partijen zo veel meer stemmen krijgen is dat de sociaal democratische partijen in tussen door hun beleid bewezen hebben het woord sociaal niet meer waardig te zijn .
    De pijn wordt direct of indirect vooral aan de onderkant neer gelegd terwijl men klaar staat om de crisis veroorzakers uit de brand te helpen met miljarden belasting geld waarvan men vervolgens zegt geen geld meer over te hebben voor de sociale zekerheid!
    en het ergste zijn dan nog de politici zelve die na gedane arbeid in de verschillende kamers snel doorschuiven naar bestuursfuncties bij de bedrijven die men met belastinggeld uit de stront gered heeft