Basisinkomen schept ruimte

8

De invoering van het basisinkomen spreekt tot de verbeelding van velen, maar niemand kent de échte effecten als het zou worden ingevoerd.

De Partij van de Arbeid is nieuwsgierig hiernaar. Wij constateren dat de huidige inrichting van de verzorgingsstaat kraakt in zijn voegen. Mensen met een uitkering zijn gevangen in een web van regels, toezicht, controle en dwang. Dit zorgt voor een beperking van de mogelijkheden van mensen om zich te ontwikkelen en iets te ondernemen. Tegelijkertijd is dit systeem van controle en dwang een zeer duur systeem, dat nauwelijks iets oplevert.

Het afschaffen van het in de loop der jaren opgetuigde systeem van regels, toezicht, controle en dwang zou best eens tot gevolg kunnen hebben dat mensen, bevrijd als zij zich voelen, een sterk vergrote ruimte ervaren om zichzelf te ontwikkelen. Omdat er altijd een inkomen zal zijn waar ze op terug kunnen vallen. Zonder voorwaarden, zonder controle of dwang. Dat geeft de ruimte om wél een kleine baan aan te nemen, om wél zelf een onderneming te starten, om wél een studie op te pakken. Of om ervoor te kunnen kiezen een naaste te verzorgen die dat nodig heeft. Dit zou niet alleen bevrijdend kunnen werken voor mensen met een uitkering. Kleine ondernemers zouden net dat beetje meer risico aandurven om succesvoller te zijn. Werkenden zouden eerder geneigd zijn te switchen van baan, waardoor de arbeidsmarkt meer in beweging komt.

Er zijn mensen die bij voorbaat cynisch zijn over een basisinkomen. Mensen zouden juist op de bank blijven zitten en hun dagen bankhangend doorbrengen met bier en chips. Wij geloven daar niet in. Wij hebben het vertrouwen dat een overweldigende meerderheid van mensen zichzelf wil ontwikkelen en een nuttige bijdrage wil leveren aan de maatschappij. Het geven van vertrouwen aan elkaar om die wil om te zetten in daden biedt een kans om met elkaar onze samenleving te vernieuwen.

Die vernieuwing komt ook in dit geval van onderop. We merken om ons heen dat mensen staan te popelen om te bewijzen dat geven van vertrouwen en ruimte beter werkt dan afdwingen met regels en controle. Het is aan de politiek om de kans om te bewijzen dat het werkt te faciliteren. Daarom is het tijd voor een onderzoek. Een grondig onderzoek naar de effecten van invoering van een basisinkomen. Juíst in Leeuwarden. Omdat onze stad zijn nek uit durft te steken. Omdat hier kansen liggen voor veel mensen om te bewijzen dat zij wél mee kunnen en willen doen. Omdat Leeuwarden, maar vooral haar inwoners het vertrouwen verdienen om dit te bewijzen.

Daarom is de PvdA fractie voor een onderzoek naar het basisinkomen in Leeuwarden.

Delen.

Over de auteur

Richard Hoekstra

Richard is gemeenteraadslid voor de PvdA in Leeuwarden.

  • Lucas V Bilderbeek

    Wat ik (en anderen) al eerder zei als reactie een ander stuk over basisinkomen op deze pagina wil ik toch nog een keer herhalen. Het eerste probleem van een onvoorwaardelijk basisinkomen van gelijke hoogte uitgekeerd aan iedereen is dat het zich stoelt op een gelijkheidsbeginsel. Binnen de sociaaldemocratie vind ik echter dat het gelijkwaardigheidsbeginsel altijd moet prevaleren. Mensen zijn allemaal even waardevol, maar niet altijd even gelijk. Gelijk in hun leef- of woonsituatie bijvoorbeeld. De een is misschien zorgafhankelijk, en de ander houdt bijna geen geld over na het betalen van zijn of haar kleine huurwoning in de binnenstad van een van de grote steden. Een basisinkomen veranderd die situatie niet wezenlijk. Als de andere vormen van sociale zekerheid afgeschaft worden en vervangen door dit basisinkomen heeft een chronisch zieke patient die maar een dag in de week kan werken nog steeds meer kosten dan de gezonde jonge “Young Professional” die de wind toch al mee heeft.

    Zonder dus oog te hebben voor de leef- woon- of zorgsituatie waar onze mensen in verkeren is een basisinkomen een zak geld die vast ruimte kan scheppen voor sommigen, maar niet voor iedereen. Als we dus willen dat mensen niet verstrikt raken in allerlei regels en plichten waar ze aan moeten voldoen als ze aanspraak maken op de solidaire voorzieningen die onze verzorgingsstaat te bieden heeft, moeten we de Kafkiaanse regels en de daar aan gekoppelde verplichtingen versoepelen. Kind en Badwater vervangen door een basisinkomen vind ik tekort doen aan onze solidariteit met de meer behoevenden.

    Hieruit volgt voor mij de constatering dat het basisinkomen in de kern een neoliberale schaamlap is voor het feit dat het tij van de markt niet alle schepen doet rijzen. Een zak geld (hoe genereus ook) zal nooit de problemen voor iedereen aan kunnen pakken. Goede gegarandeerde voorzieningen voor hen die pech hebben en niet mee kunnen komen past meer bij onze partij en traditie.

  • Arie de Jong

    Het is niet zo moeilijk uit te rekenen dat een basisinkomen leidt tot een gruwelijke denivellering, in combinatie van een enorm rondpompen van geld. Mensen die nu voor zichzelf kunnen zorgen (de meerderheid) heeft uiteraard recht op het zelfde basisinkomen als mensen die ervan afhankelijk zijn. Wil je het denivellerend effect te niet doen (het basisinkomen zal onvermijdelijk veel lager zijn dan een bijstandsuitkering of een AOW-uitkering), dan moet je gaan bijplussen, met onvermijdelijk veel meer bureaucratie dan nu het geval is.

    Kunnen we onze energie niet steken in betere ideeen die bovendien een hoger sociaaldemocratisch gehalte hebben?

    • Lucas V Bilderbeek

      Eens.

    • Sjir Hoeijmakers

      Hoi Arie,

      Zie ook mijn reactie op Janneke onder ´Het basisinkomen als denkrichting´: het is een misverstand dat bij invoering van een basisinkomen mensen die het niet nodig hebben automatisch extra geld krijgen. En het is ook niet zo dat je bij een relatief inkomensneutrale invoering meer bureaucratie krijgt: de bureaucratie rondom de bijstand en AOW (en wellicht toeslagen) wordt fors minder, en zo’n basisinkomen kun je zonder veel administratieve lasten door de belastingdienst laten uitbetalen.

      Vriendelijke groet,
      Sjir

      • Arie de Jong

        Beste Sjir,
        Jouw reactie markeert prrecies het probleem van de discussie over het basisinkomen: het is een containerbegrip waarbij elke deelnemer er een eigen omschrijving op nahoudt.
        In mijn visie kun je alleen van een basisinkomen spreken als iedereen dat ontvangt. Zo gauw je constructies inzet, zoals jij die beschrijft, zie ik werkelijk niet in waaraan je aan het sleutelen bent. Dan lijkt het me verstandiger de discussie te richten op de vraag of ons huidige stelsel goed in elkaar steekt en bijvoorbeeld een goede balans heeft tussen ons arbeidsethos (iedereen moet in principe voor zichzelf zorgen) en de wetenschap dat dit niet voor iedereen (tijdelijk mogelijk) is weggelegd. Dan halen we het misverstand uit de lucht dat we een stelsel gaan bouwen op een “basisinkomen”.

        • Sjir Hoeijmakers

          Hoi Arie,

          Op een bepaalde manier heb je gelijk: het basisinkomen wordt inderdaad met allerlei dingen geassocieerd die niet binnen het begrip zelf vallen, en is in die zin een containerbegrip/iedereen houdt er zijn eigen definitie op na. Maar er is wel degelijk (internationale) consensus over de definitie, en binnen die definitie geef je het (inderdaad) aan iedereen. Ik heb het over datzelfde basisinkomen, wanneer ik het over het idee op zich heb: je geeft het aan iedereen. Maar dat betekent níét dat zo’n basisinkomen zomaar bovenop het systeem wat we nu hebben moet worden gegooid, en daarmee iedereen er netto op vooruit gaat (wat, nogmaals, helemaal niet kan). Wanneer je zo’n basisinkomen invoert zul je het stelsel daaromheen op een passende manier moeten inrichten, en dat punt snijd ik hier aan (dat is geen misverstand).

          Ik raad je verder aan het filmpje ‘Het basisinkomen als denkrichting’ nog even te kijken: daarin beschrijf ik wat het basisinkomen op zichzélf (en niet het systeem eromheen) onderscheidt van wat we nu hebben.

          Vriendelijke groet!
          Sjir

  • Lucas V Bilderbeek

    Ha Sjir, dit ben ik niet met je eens. Vaak genoeg wordt het basisinkomen in de verschillende als vervanger van de bestaande sociale zekerheidsstelses aangevoerd. In jouw eigen bijdrage op deze site specificeer je dit inderdaad verder uit. Ik zal dan ook daar op verder reageren.

  • Marianne Spalburg

    Het basisinkomen lijkt bijna te mooi om waar te zijn. En als dit zo is dan weten we dat het zo kan zijn. Daar waar er veel kosten bespaart zullen worden op allerlei controle en uitvoeringssystemen, worden we waarschijnlijk zoals met zoveel plannen die we bedenken, toch weet geconfronteerd met allerlei lapmiddelen die nodig zijn om misstanden te repareren.
    Natuurlijk is het zo dat mensen die nu alleen maar bezig zijn met te overleven, niet veel verder kunnen kijken dan de dag van vandaag. Als zij de druk niet meer ervaren die aan een uitkering vastzitten kunnen zij hun aandacht inderdaad besteden aan andere zaken.
    Maar….. wat als de huren omhoog gaan, wat als de ziektekostenverzekeringspremie omhoog gaat. Komen de mensen ondanks het basisinkomen dan niet opnieuw in de problemen en gaan we dan weer van alles optuigen om dit te repareren We moeten echt oppassen dat het stiekem een neoliberaal speeltje is. In principe vind ik het een mooi idee, maar het moet echt heel goed worden uitgezocht. Pas op.